του Κώστα Φωτεινάκη
(Πρώτη δημοσίευση "ΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ" - ΕΔΩ]
Αποκαταστάσεις λαθεμένων πληροφοριών:
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ -1
Είναι πιθανόν αυτά τα τρια κτίρια να είναι από το Στρατόπεδο Κρατουμένων Χαϊδαρίου, δηλαδή από το μέρος εκείνο που οι διακόσιοι υπό εκτέλεση Κομμουνιστές ήταν κρατούμενοι πριν μεταφερθούν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Και οι τρείς φωτογραφίες είναι περίπου από την ίδια τοποθεσία με τα ιδια κτίρια από διαφορετική γωνία λήψης. Ωστόσο η πρώτη από αριστερά όπως βλέπουμε την οθόνη υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να είναι η Πύλη του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου.
Αν οι τρεις φωτογραφίες με τα τρία κτίρια ήταν στον ίδιο "φάκελο", εκείνον που περιέχει τις φωτογραφίες των υπό εκτέλεση στην Καισαριανή, τότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι Γερμανοί είχαν δημιουργήσει μία "προπαγάνδα φόβου και τρομοκράτησης", όπως αναφέρει και ο Αντώνης Φλούντζης στο βιβλίο του "ΧΑΪΔΑΡΙ - Κάστρο και Βωμός της Εθνικής Αντίστασης". Δηλαδή "Από εδώ τους πήραμε - Εδώ τους εκτελέσαμε" "Καθείστε στα αυγά σας γιατί θα έχετε την ίδια τύχη με τους 200 που εκτελέσαμε".
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΌΤΗΤΑΣ Η ΠΡΩΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ
Οι φωτογραφίες των υπό εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 και άλλες ιστορίες (Επεξηγήσεις - Τίτλοι & Μοντάζ)
ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Ο ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ 200 ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΑΝ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1944 ΣΤΟ ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ - ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ.
"Όπως, μας ενημερώνει ο αγαπητός φίλος Dimitris N. Maniatis " Ο ψηλός με το λευκό πουκάμισο είναι ο Παπαδήμας Βασίλειος. Εκτελέστηκε στο Σκοπευτήριο όντως. Γεννήθηκε στην Πύλο το 1909."
Το Χαϊδάρι συνδέεται άμεσα με τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου κατά τη διάρκεια της Κατοχής έγινε διάσημο παγκοσμίως, με κορυφαία δημοσίευση στην εφημερίδα New York Times, τον Ιανουάριο του 1944.
Όμως σε αυτήν την ανάρτηση περιοριζόμαστε στις φωτογραφίες που βγήκαν στο “ηλεκτρονικό παζάρι” στην ψηφιακή αγορά ebay στις 14 Φεβρουαρίου 2026.
Οι φωτογραφίες των υπό εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, προέρχονται από το άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ, που υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. (Πηγή: Η ΕΠΟΧΗ]
Στην Ελλάδα ήρθαν στη δημοσιότητα μέσω διαδικτυακής δημοπρασίας στο eBay, από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος, και αναρτήθηκαν στη σελίδα του Facebook - Greece at WWII Archives.
ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ Greece at WWII Archives
ΣΕΝΑΡΙΟ & MONTAZ: Κώστας Φωτεινάκης – έχουν προστεθεί ορισμένες φωτογραφίες στο τέλος από άλλες πηγές. Θα ακολουθήσουν και άλλες πληροφορίες για το θέμα του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου και την παρουσία των Γερμανών πριν και κατά τη διάρκεια της Κατοχής στην πρώην κοινότητα Χαϊδαρίου.
Η απελευθέρωση της Αθήνας και το Χαϊδάρι | 12 Οκτωβρίου 1944 - 80 Χρόνια μετά
[Πρώτη δημοσίευση στο ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΕΔΩ]
του Κώστα Φωτεινάκη
Με αφορμή τα 80 Χρόνια από την Απελευθέρωση της Ελλάδας (1944 – 2024) και ανταποκρινόμενοι στην παρότρυνση/ έκκληση του συγγραφέα, ποιητή αλλά και κρατούμενου στο Στρατόπεδο της Γερμανίας Ματχάουζεν, Ιάκωβου Καμπανέλλη, με την κραυγή "Φίλοι μου θυμηθείτε το ναζισμό.…” (1993)...
… Θυμάμαι το ναζισμό και παρουσιάζω αυτήν την εργασία με εικόνες, με αφορμή τα 80 Χρόνια από την Απελευθέρωση της Αθήνας 12 Οκτωβρίου 1944.
Η εργασία εστιάζεται αποκλειστικά στο Χαϊδάρι στις μέρες της Απελευθέρωσης. Για το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, το ΜΠΛΟΚ 15 και την Εθνική Αντίσταση στο Χαϊδάρι έχω γράψει και δημοσιεύσει στο Ιστορικό Λεύκωμα "Χαϊδάρι - Τόπος & Άνθρωποι", 2007, καθώς και σε blogs - sites.
[ΕΙΚΟΝΑ -1. Σύνδεση με την Εθνική Αντίσταση. Κατά μήκος της Ιεράς Οδού, προφανώς στη δασική περιοχή του Όρους Αιγάλεω. Η “ΙΙ Ταξιαρχία – 4ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ” είναι σηματοδοτημένη με ----χχχ----χχχ-χχχ---]. Στο χάρτη καταγράφονται οι τοποθεσίες ΧΑΪΔΑΡΙ και ΔΑΦΝΙ. Πηγή: “Το μπλόκο της Κοκκινιάς (Χρονικό μνήμης). Δ.Νίκαιας 2004.
Το ιστορικό των 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, το Ναπολέοντα Σουκατζίδη και την εκτέλεσή τους στη Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 είναι γνωστό, ωστόσο το επαναφέρουμε στη μνήμη μας από παλαιότερες δημοσιεύσεις στο blog ΕΔΩ
---------------------------------------------------------------------------------------------
Η Χαρά Λιουδάκη στο ΜΠΛΟΚ15
Η Χαρά Λιουδάκη αφηγείται...
Από την τρίτομη σειρά "Ο κοινός λόγος – Αφηγήματα - Συλλογικό" [ΕΔΩ]
Tον είχα δει πριν από 2 μέρες. Eίμαστε αρραβωνιασμένοι 8 χρόνια, είχαμε γνωριστεί στην Kρήτη, εκείνος στρατιώτης, εγώ μαθήτρια, η αδελφή μου η Mαρία λαογράφος, μου τον γνώρισε. Ήταν Mικρασιάτης, είχαν έρθει με την καταστροφή του ’22. Στο Tμήμα Mεταγωγών στο Pέθυμνο έγινε ο αρραβώνας, τον παίρναν για εξορία, μου φόρεσε το δαχτυλίδι της μητέρας του που είχε πεθάνει, το ’χω.
Eγώ τότε ήμουν δευτεροετής φοιτήτρια στην Aθήνα. Eκείνον τον μεταφέρανε στην Aκροναυπλία. Όσο μπορούσα τον φρόντιζα.
Έχω δυο αδέλφια θύματα του Aλβανικού, ένας σκοτωμένος, ένας τραυματίας. Δυο συμπατριώτες μας Kρητικοί ενεργήσανε και διορίστηκα δασκάλα σε σχολείο ανωμάλων παιδιών. Eπί Kατοχής μάς είχαν στεγάσει δυο τάξεις στο Δρομοκαΐτειο. Ήταν κοντά το Xαϊδάρι. Πήγαινα 2 φορές τη βδομάδα. Mια μέρα ο διευθυντής τον έφερε στο γραφείο. Xαιρετισθήκαμε από κοντά. Ήταν στρατιωτικός αυτός πριν παραλάβουν τα Eς Eς.
Παρακολουθείστε το έργο και τη συναυλία στην μεγάλη αίθουσα του ΜΠΛΟΚ15 ΕΔΩ
Στο πλαίσιο του project «Ad Libitum», της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, η εικαστικός Άρτεμις Αλκαλάη, μέσω της οικογενειακής και καλλιτεχνικής της εμπειρίας, μιλά για το Μπλοκ 15 του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου – τον τόπο της απόλυτης φρίκης και μαρτυρίου, κατά τη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης.
Ο συνθέτης Δημήτριος Δημόπουλος εμπνέεται από τα ανθρώπινα δικαιώματα, και συνθέτει το έργο: «No Borders (Secret City) » .
Το project «Ad Libitum», με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι μια πρωτοβουλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών και εντάσσεται στο πλαίσιο των πολιτιστικών δράσεων της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η Κ.Ο.Α. ανέθεσε σε πέντε νέους Έλληνες συνθέτες, που πρόσφατα εκκίνησαν τη συνθετική τους πορεία, αλλά έχουν ήδη επιτύχει διεθνείς διακρίσεις και αναγνώριση, τη σύνθεση ενός έργου μουσικής δωματίου, με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Τα έργα συνδέθηκαν με ιστορικά τοπόσημα της Αττικής, τα οποία είναι ταυτισμένα με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Προσωπικότητες που έχουν αφήσει το στίγμα τους στη μάχη υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βιωματικά, ακαδημαϊκά, πολιτικά αλλά και μέσω της τέχνης, με αφορμή τη μουσική, μιλούν γι’ αυτούς τους τόπους μνήμης.
Το «Ad Libitum» τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Μουσική Διεύθυνση:
Δημήτρης Σέμσης
Παίζουν:
Φαίδων Μηλιάδης -βιολί
Τριαντάφυλλος Λούκας - Βιολί
Ενκέλα Κοκολάνη – Βιόλα
Μάνος Γουβέλης – Βιόλα
Δημήτρης Γούζιος – Βιολοντσέλο
Βάνια Παπαδημητρίου - Βιολοντσέλο
Τάκης Καπογιάννης – Κοντραμπάσο
Σύντομο σημείωμα του συνθέτη:
Το έργο ‘No Borders’ (Secret City) είναι ένα σεπτέτο εγχόρδων εμπνευσμένο από το δικαίωμα του Ευρωπαίου πολίτη να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών.
Η αρχική ιδέα του τριμερούς αυτού έργου (Α-Β-Α) είναι η μίξη ποικίλων μουσικών στοιχείων από διαφορετικές μουσικές παραδόσεις των κρατών της Ευρώπης. Η συνύπαρξη των στοιχείων αυτών περιλαμβάνει μουσικές κλίμακες, ρυθμούς και ηχοχρώματα της Ευρώπης που οδηγούν σε μία ώσμωση των διαφορετικών αυτών παραδόσεων, δημιουργώντας μία μεγάλη ‘πόλη’ χωρίς σύνορα. Συγκεκριμένα, το πρώτο και το τρίτο μέρος με έντονο ρυθμικό χαρακτήρα αφήνουν τα διαφορετικά στοιχεία να ξεχωρίζουν χωρίς να έρχονται σε αντίθεση, ενώ στο δεύτερο μέρος (αργό) η μουσική αφομοιώνει αυτή τη διαφορετικότητα των στοιχείων.
Η συνέχεια του μουσικού έργου στο σύνολό της δείχνει πώς τα διαφορετικά στοιχεία (πολίτες) μπορούν να μεταβούν ελεύθερα από ένα μέρος σε άλλο, να συνυπάρξουν ξεχωριστά και αρμονικά ή ακόμα και να αφομοιωθούν πλήρως, σε ένα μουσικό έδαφος όπου η κυκλοφορία σέβεται και εξυπηρετεί τις ανάγκες των μονάδων. Η πύκνωση και οι αρμονικές εκπλήξεις του τελευταίου μέρους του έργου, εκτός της καθαρά μουσικής τους λειτουργίας, θέλουν να αποτυπώσουν τη δυναμική του δικαιώματος αυτού στην πλήρη πραγμάτωσή του και να προβάλει τη γοητεία της πολύ - πολιτισμικότητας, του σεβασμού και της φιλοξενίας σε αυτή την ‘μυστική υπέρ-πόλη, χωρίς σύνορα’.
ΒΡΕΘΗΚΕ το χαμένο κατοχικό θεατρικό έργο που ανέβηκε στις 28 Οκτωβρίου 1944
ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ
του Κώστα Φωτεινάκη
[ΘΕΑΤΡΟΝ
ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ -REX | Το εξώφυλλο του προγράμματος | 28 Οκτωβρίου 1944]
Βρέθηκε το χαμένο κατοχικό θεατρικό
έργο ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ που το αναζητούσα από το 2000.
Μεγάλο γεγονός για το Χαϊδάρι,
την πόλη που «φιλοξένησε» χιλιάδες κρατούμενους
την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, την
πόλη που έχει ως λογότυπό της το κτήριο ΜΠΛΟΚ 151,2 από το 1984.
Το Στρατόπεδο Κρατουμένων
Χαϊδαρίου κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής λειτούργησε ως τόπος
βασανιστηρίων, εκτελέσεων και παράλληλα ως προπαγάνδα τρόμου στην ανερχόμενη
αντίσταση κατά του κατακτητή και των ντόπιων συνεργατών τους.
Μεταξύ των κρατουμένων που
πέρασαν από το Στρατόπεδο ήταν ο μεγάλος Έλληνας μουσουργός Νίκος Σκαλκώτας, ο
δημοσιογράφος Ζακ Μεναχέμ, ο διάσημος σκηνοθέτης – Συγγραφέας Ρενάτο Μόρντο
(γεννήθηκε από γονείς εβραϊκής καταγωγής, πατέρα Κερκυραίο και μητέρα
Αυστριακή) κ.ά.
Ο Ρενάτο Μόρντο3
ανέβασε το θεατρικό έργο ακριβώς 16 ημέρες μετά την Απελευθέρωση της Αθήνας,
στις 28 Οκτωβρίου 1944, στο θέατρο «REX – ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ» - Δ/ντης Βασίλης
Λογοθετίδης, με τους ηθοποιούς: Δημήτρη και Ρίτα Μυράτ, Χρήστο Τσαγανέα,
Διονύση Παπαγιαννόπουλο, Στέλιος Βόκοβιτ, Νίτσα Τσαγανέα, Δημήτρη Λυγίζο, Βίλμα
Κύρου, Νάσο Κεδράκα κ.ά.
Βασικοί Συντελεστές του
θεατρικού έργου:
• RENATO MORDO (συγγραφέας – σκηνοθέτης)
• Μιχάλης Βούρτσης, (Αρχιμουσικός, Συνθέτης – πατέρας της γνωστής
ηθοποιού Μάρθας Βούρτση): Μουσική Επιμέλεια
• Γιώργος Ανεμογιάννης (σκηνικά - ενδυματολογία)
Απόσπασμα κριτικής για το
έργο (Άλκης Θρύλος – Ελένη Ουράνη)
«….Η μαρτυρική ζωή των
σκλάβων των Γερμανών, οι θανατικές εχτελέσεις, αποδίδονται πιστότατα και
παραστατικότατα, συγκλονιστικότατα, αλλά και χωρίς μετουσίωση… Καθώς
παρακολουθούσα το «Χαϊδάρι», αισθανόμουνα μια δυσφορία σ’ όλο μου το σώμα, είχα
την πολύ δυσάρεστη εντύπωση ότι καταδικάσθηκα να γίνω αυτόπτης μάρτυρας
βασανιστηρίων…»
Το έργο το αναζητούσα, εγώ,
φίλοι και συνεργάτες και κατορθώσαμε να ανακαλύψουμε:
Ο Κώστας Φωτεινακης είναι ερευνητής της τοπικής ιστορίας και Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
Διαφήμιση της πρώτης παράστασης σε εφημερίδα της εποχής - 28 Οκτωβρίου 1944
Εικ.3 –
Σκηνικά Γιώργου Ανεμογιάννη από το ομώνυμο Μουσείο στο Ηράκλειο Κρήτης http://www.anemoyannis.gr