ΕΦΑΔΑ: Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές 21-24 Μαΐου 2026 |

 

Το εξαιρετικό πρόγραμμα της ΕΦΑΔΑ - ΕΔΩ.

Τρεις αρχαιολογικοί χώροι: 

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ  | ΜΕΓΑΡΑ | ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΜΟΝΗΣ ΔΑΦΝΙΟΥ «Ανακαλύπτω τη φύση στη Μονή Δαφνίου»

Ιερά Οδός, 21 χλμ. | Το ντοκιμαντέρ της Νικολέτας Παράσχη ξεκινά την πορεία του στις ελληνικές αίθουσες | από 14 Μαΐου 2026 | 10 ΜαΪου: Κινηματοθέατρο Ρένα Βλαχοπούλου (Αιγάλεω).

 

Στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται αρκετοί κάτοικοι της Δυτικής Αθήνας/ Αττικής μεταξύ αυτών από το Χαϊδάρι: Γιάννης Ιγγλέσης, Κώστας Φωτεινάκης κ.ά.

"Ιερά Οδός, 21 χλμ."

Ένα ντοκιμαντέρ της

Νικολέτας Παράσχη

14 - 20 Μαΐου

Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Αθήνα

14 - 20 Μαΐου

Ολύμπιον, αίθουσα «Παύλος Ζάννας», Θεσσαλονίκη

10 Μαΐου: Ειδική προβολή,

Κινηματοθέατρο Ρένα Βλαχοπούλου (Αιγάλεω)

Μετά τη διεθνή πρεμιέρα του στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το ντοκιμαντέρ «Ιερά Οδός, 21 χλμ.» της Νικολέτας Παράσχη ξεκινά την πορεία του στις ελληνικές αίθουσες, με την πρόθεση να επανασυστήσει στο ελληνικό κοινό τα πολλαπλά πρόσωπα της πιο παλιάς Ιεράς Οδού του κόσμου.

ICOMOS - Ελληνικό τμήμα: "Νέες απειλές για την Ελευσίνα και τις αρχαιότητές της, ενώ το 2023 ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης" | Αντί να προστατευθεί ο Κόλπος της Ελευσίνας ετοιμάζονται νέες επιβαρύνσεις

 

[Φωτ. Επίσκεψη - Ξενάγηση των ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ στην Ελευσίνα 2023 - στο βάθος, αριστερή γωνία επάνω,  φαίνεται ο ΤΙΤΑΝ]

Δελτίο Τύπου - ΠΗΓΗ ICOMOS Ελληνικό Τμήμα

H εγκατάσταση βιομηχανιών στην Ελευσίνα ξεκίνησε τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, παραλιακά, πολύ κοντά στο Ιερό των «Ελευσινίων Μυστηρίων», ένα από τα σημαντικότερα πανελλήνια αρχαία ιερά, με μοναδική αρχιτεκτονική, όπως το «Τελεστήριον», γύρω από το οποίο έχει περιοριστεί ο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος. Δεν έχουν γίνει ακόμα ανασκαφές στον λόφο, όπου ήταν η αρχαία πόλη (δυτικά της Ακρόπολης) ούτε στους χώρους που πιθανώς βρίσκονταν το Στάδιο και το Θέατρο (νότια της Ακρόπολης), λόγω εγκατάστασης βιομηχανιών, ιδίως της τσιμεντοβιομηχανίας ΤΙΤΑΝ, τα φουγάρα της οποίας έβγαζαν τσιμεντόσκονη, που έχει βλάψει τις αρχαιότητες.

Το Ελληνικό ICOMOS θεωρεί ότι η ένταξη της Ελευσίνας στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι δυνατή, καθόσον η Ελευσίνα διαθέτει το βασικότερο στοιχείο για την ένταξη, δηλαδή την «Εξαιρετική Παγκόσμια Αξία» (Outstanding Universal Value), λόγω των «Ελευσίνιων Μυστηρίων». Η ένταξη για να καταστεί δυνατή, πρέπει κατά προτεραιότητα να εκπονηθεί και να θεσμοθετηθεί ένα ολοκληρωμένο διαχειριστικό σχέδιο, το οποίο σύμφωνα με τα διεθνή δογματικά κείμενα και τις κατευθυντήριες οδηγίες της UNESCO πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις εργασίας προστασίας, ανάδειξης και διαχείρισης του αρχαιολογικού χώρου, όπως και τα αναγκαία χρηματοδοτικά εργαλεία. 

ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ 21 ΧΛΜ | 𝗦𝗮𝗰𝗿𝗲𝗱 𝗪𝗮𝘆, 𝟮𝟭 𝗸𝗺 - Ένα ντοκιμαντέρ της Νικολέτας Παράσχη στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

 

𝝞𝝴𝞀ά 𝝤𝝳ός, 𝟮𝟭 𝞆𝝺𝝻. |  𝗦𝗮𝗰𝗿𝗲𝗱 𝗪𝗮𝘆, 𝟮𝟭 𝗸𝗺

Έ𝝼𝝰 𝝼𝞃𝝾𝝹𝝸𝝻𝝰𝝼𝞃έ𝞀 𝞃𝝶ς  𝝢𝝸𝝹𝝾𝝺έ𝞃𝝰ς 𝝥𝝰𝞀ά𝞂𝞆𝝶

Σενάριο - Αφήγηση: Νικολέτα Παράσχη

Παραγωγή: Maria Karagiannaki, ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΠΑΡΑΣΧΗ 

Η Ιερά Οδός, άλλοτε δρόμος τελετουργίας και μύησης, παρακινεί το βλέμμα της σκηνοθέτιδας σε μια αναζήτηση για τυχόν ίχνη ιερότητας στον αυτοκινητόδρομο που είναι σήμερα. 

Στην πορεία, το ποικιλόμορφο τοπίο και οι μικρές εξομολογήσεις των ανθρώπων που βιώνουν τον δρόμο καθημερινά αποκαλύπτουν την αθέατη πλευρά της πιο παλαιάς Ιεράς Οδού του κόσμου.

Η σελίδα του ντοκιμαντέρ στο Facebook [ΕΔΩ]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΦΑΙΑ ΣΚΑΡΑΜΑΓΚΑ - ΧΑΪΔΑΡΙ - 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2023.

--------------

Η πρώτη οργανωμένη επίσκεψη, ξενάγηση από τους ΦΙΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ Ελλάδας/ Naturefriends Greece  όταν ο αρχαιολογικός χώρος του Ιερού της Αφροδίτης στην Αφαία Σκαραμαγκά έγινες επισκέψιμος. (22 Απριλίου 2023). Φωτογραφίες από τους επισκέπτες. Επιμέλεια: Ραφαήλ Αγγελής.

Δημιουργικό: Θοδωρής Ορεινός.

ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ 

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ – ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΛΑΘΕΜΕΝΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΑ ΤΟ ΜΠΛΟΚ15

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ – ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΛΑΘΕΜΕΝΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΠΛΟΚ15

ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΧΑΪΔΑΡΟΥ - ΤΟ ΜΠΛΟΚ15 ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

του Κώστα Φωτεινάκη

(Πρώτη δημοσίευση "ΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ" - ΕΔΩ]

Με αφορμή τη δημοσίευση των φωτογραφιών με θέμα τους 200 κομουνιστές κρατουμένους στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τη μεταφορά τους και την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ανεβαίνουν στο διαδίκτυο διάφορες αναρτήσεις με φωτογραφίες αλλά και πληροφορίες που είναι κατά τη γνώμη μου λαθεμένες.

Ακόμα και ερωτήσεις βουλευτών για το θέμα του ΜΠΛΟΚ15 να συντηρηθεί και να γίνει Μουσείο Εθνικής Αντίστασης είναι λειψά διατυπωμένες.

Αποκαταστάσεις λαθεμένων πληροφοριών:

Η πινακίδα πάνω από την κεντρική είσοδο του ΜΠΛΟΚ 15 "ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΜΠΛΟΚ15 -ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ" | Μετά τη συντήρηση η πινακίδα χάθηκε δεν επανατοποθετήθηκε.

Η πύλη του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου και οι φωτογραφίες της δημοπρασίας με τους 200 υπό εκτέλεση κομμουνιστές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ -1

Στη δημοπρασία με τις φωτογραφίες της δημοπρασίας με τους 200 υπό εκτέλεση κομμουνιστές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, σύμφωνα με τα δεδομένα που διαθέτουμε από το διαδίκτυο, υπήρχαν τουλάχιστον τρεις ακόμα με κτίρια.

Είναι πιθανόν αυτά τα τρια κτίρια να είναι από το Στρατόπεδο Κρατουμένων Χαϊδαρίου, δηλαδή από το μέρος εκείνο που οι διακόσιοι υπό εκτέλεση Κομμουνιστές ήταν κρατούμενοι πριν μεταφερθούν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. 

Και οι τρείς φωτογραφίες είναι περίπου από την ίδια τοποθεσία με τα ιδια κτίρια από διαφορετική γωνία λήψης. Ωστόσο η πρώτη από αριστερά όπως βλέπουμε την οθόνη υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να είναι η Πύλη του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου. 

Αν οι τρεις φωτογραφίες με τα τρία κτίρια ήταν στον ίδιο "φάκελο", εκείνον που περιέχει τις φωτογραφίες των υπό εκτέλεση  στην Καισαριανή, τότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι Γερμανοί είχαν δημιουργήσει μία "προπαγάνδα φόβου και τρομοκράτησης", όπως αναφέρει και ο Αντώνης Φλούντζης στο βιβλίο του "ΧΑΪΔΑΡΙ - Κάστρο και Βωμός της Εθνικής Αντίστασης". Δηλαδή  "Από εδώ τους πήραμε - Εδώ τους εκτελέσαμε" "Καθείστε στα αυγά σας γιατί θα έχετε την ίδια τύχη με τους 200 που εκτελέσαμε".

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΌΤΗΤΑΣ Η ΠΡΩΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ -2 

Οι φωτογραφίες των υπό εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 και άλλες ιστορίες (Επεξηγήσεις - Τίτλοι & Μοντάζ)

Οι φωτογραφίες των υπό εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου  στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944  και άλλες ιστορίες (Επεξηγήσεις - Τίτλοι & Μοντάζ)

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Ο ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ 200 ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΑΝ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1944 ΣΤΟ ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ - ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ. 

"Όπως, μας ενημερώνει ο αγαπητός φίλος Dimitris N. Maniatis " Ο ψηλός με το λευκό πουκάμισο είναι ο Παπαδήμας Βασίλειος. Εκτελέστηκε στο Σκοπευτήριο όντως. Γεννήθηκε στην Πύλο το 1909."

Το Χαϊδάρι συνδέεται άμεσα με τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου κατά τη διάρκεια της Κατοχής έγινε διάσημο παγκοσμίως, με κορυφαία δημοσίευση στην εφημερίδα New York Times, τον Ιανουάριο του 1944.

Όμως σε αυτήν την ανάρτηση περιοριζόμαστε στις φωτογραφίες που βγήκαν στο “ηλεκτρονικό παζάρι” στην ψηφιακή αγορά ebay στις 14 Φεβρουαρίου 2026.

Οι φωτογραφίες των υπό εκτέλεση 200 κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, προέρχονται από το άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ, που υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. (Πηγή: Η ΕΠΟΧΗ]

Στην Ελλάδα ήρθαν στη δημοσιότητα μέσω διαδικτυακής δημοπρασίας στο eBay, από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος, και αναρτήθηκαν στη σελίδα του Facebook - Greece at WWII Archives.

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ Greece at WWII Archives 

ΣΕΝΑΡΙΟ & MONTAZ: Κώστας Φωτεινάκης – έχουν προστεθεί ορισμένες φωτογραφίες στο τέλος από άλλες πηγές. Θα ακολουθήσουν και άλλες πληροφορίες για το θέμα του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου και την παρουσία των Γερμανών πριν και κατά τη διάρκεια της Κατοχής στην πρώην κοινότητα Χαϊδαρίου.

Πρωτομαγια 1944. Φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες στο Χαϊδάρι. Η φωτογραφία πιθανότατα σχετίζεται με την εκτέλεση 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο σκοπευτήριο της συνοικίας εκείνη την ημέρα. (ebay)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η φωτογραφία με βεβαιότητα είναι στο Χαϊδάρι. Φαίνεται πεντακάθαρα ο Προφήτης Ηλίας με τα εμβληματικά κυπαρίσσια.

Το ΣΙΝΤΡΙΒΑΝΙ του Θωμά Θωμόπουλου, από το Παλατάκι στο Χαϊδάρι, στην Πλατεία Πλυτά στο Παγκράτι, στη συνέχεια στην Πλατεία Αμερικής και τέλος "tattoo" στο μπράτσο του...

 

Κινηματογραφική ταινία "Πλατεία Αμερικής/ Amerika Square (2016)

Ο "ρατσιστής" Νάκος (Μάκης Παπαδημητρίου) σε έναν από τους πολλούς ρατσιστικούς παροξυσμούς του, ζητάει από το δεύτερο ήρωα της ταινίας και παιδικό του φίλο, τον  tattoo artist Μπίλι (Γιάννης Στάνκογλου) να του "χτυπίσει" στο μπράτσο του το σιντριβάνι της Πλατείας Αμερικής.  

ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ - Τ.269, 270 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1911 - ΚΙΜΩΝ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ - Ν.ΓΥΖΗΣ 4 ΕΠΟΧΕΣ

 [Οι Φωτογραφίες με τις 4 (-1) ΕΠΟΧΕΣ και τον Άγιο Γεώργιο βρίσκονται στο κάτω μέρος της ανάρτησης]

Έχουμε τη χαρά να δημοσιεύσουμε τις 4 (-1) ΕΠΟΧΕΣ που δημιούργησε ο Νικόλαος Γύζης στους ξενώνες της "Επαυλις Χαϊδάρι" του Νικόλαου Νάζου καθώς και τον Άγιο Γεώργιο που μάλλον συνδημιούργησε με το Νικηφόρο Λύτρα, στο ομώνυμο εκκλησάκι.

"Μικρό οδοιπορικό" στην αιωνόβια Ιερή Ελιά του Πλάτωνα στην Ιερά Οδό | Στις 7.10.1976 επέπεσε στην ελιά του Πλάτωνα λεωφορείο προκαλώντας στον κορμό μεγάλη ζημιά | Ο κορμός στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο

Για να έχουμε μια εικόνα του Ελαιώνα της Αθήνας, εντός του οποίου υπήρχε η ελιά του Πλάτωνα: "Άποψη από τον Προφήτη Ηλία (Χαϊδάρι), της Αθήνας και του Υμηττού. Σχέδιο του Thomas Taylor (1844-?) από σκίτσο του Henri Belle, από το Voyage in Greece, 1861-1868-1874". (Αρχείο Κώστα Φωτεινάκη).

Στο blog ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ έχουμε κάνει σχετικές αναρτήσεις από το 2010 [ΕΔΩ]. Η  ανάρτηση που ακολουθεί, είναι πληρέστερη και  είναι αναδημοσίευση από το blog ΒΙΟΚΗΠΟΣ, 7 Ιουνίου 2017, με την άδεια του διαχειριστή - ΠΗΓΗ ΕΔΩ.

Στην παρουσα αναδημοσίευση υπάρχουν ορισμένες πρόσθετες φωτογραφίες από το αρχείο του Κώστα Φωτεινάκη και της Σοφίας Λιλιμπάκη από το Facebook

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Η αιωνόβια Ιερή Ελιά του Πλάτωνα 

Έτσι ήταν στις αρχές της δεκαετίας του '50...

Έτσι είναι σήμερα τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου 2026 

"Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ" Θεσσαλονίκη - Αθήνα με τα πόδια | Σκαραμαγκάς 7 Ιανουαρίου 1961: Οι σπουδαστές υπομηχανικοί μπήκαν με τα ρούχα στη θάλασσα για να γλυτώσουν από τη βία της αστυνομίας | Τελικά κατάφεραν να φθάσουν στο Σύνταγμα

 
Η θάλασσα του Σκαραμαγκά γνώρισε για μια ακόμα φορά μεγάλες "δόξες", η πρώτη ήταν με την αυτοκτονία του Περικλή Γιαννόπουλου στις 8 Απριλίου 1910, αφού η δεύτερη φωτογραφία με τους "σπουδαστές  που μπήκαν μέσα στη θάλασσα για να γλυτώσουν τη βίαια αντιμετώπιση/ παρεμπόδηση της αστυνομίας" έγινε πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες της εποχής.

Το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών & το Ημερολόγιο για το 2026 με το "ΒΡΑΧΟ ΤΟΥ ΑΙΓΑΛΕΩ,1937" του Βάλια Σεμερτζίδη (Περιγραφή του ζωγράφου)

Συνέχεια της ανάρτησης, με ημερομηνία 22.09.2025 και θέμα "Βάλιας Σαμερτζίδης "Βράχος στο Αιγάλεω", 1937 και μια απόπειρα γεωγραφικής περιγραφής τμήματος του Σαρωνικού (Ψυττάλεια, Άιγινα, Αταλάντη, Νησίδων Λαγούσες)" [ΕΔΩ], επανερχόμαστε το θέμα αντιγράφοντας από τη σελίδα Βάλιας Σεμερτζίδης  [ΕΔΩ] στο Facebook.

Ευχαριστούμε πολύ το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος - Ε.Ε.Τ.Ε για την επιλογή του έργου του Βάλια Σεμερτζίδη «Βράχος στο Αιγάλεω» για την Ευχετήρια Κάρτα τους για το 2026.

-------------------------------------------------------------------

«Ο Βράχος στο Αιγάλεω είχε μεγάλη επιτυχία στο Salon d’Automne του Παρισιού το 1937 όπου οι κριτικοί το επαίνεσαν λόγω του συνδυασμού «τεχνικής σταθερότητας και ιδεαλισμού» που το χαρακτήριζε, όπως ανέφερε ο κριτικός της Revue des Arts. Θεωρήθηκε δείγμα μιας προσωπικότητας που εκφράζεται «με δύναμη και πρωτοτυπία» (La Revue Moderne), έργο που υλοποιήθηκε «με πραγματική τεχνική μαεστρία» (A. Pascal-Levis στο περιοδικό Les artistes d’aujourd ‘hui).

Απόσπασμα από το βιβλίο «ΒΑΛΙΑΣ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΗΣ 1911-1983» 

Επιμέλεια: Νίκος Χατζηνικολάου

Εκδόσεις: Μουσείο Μπενάκη, 2012

Άγγελος Προκοπίου: “Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΣΤΟ ΔΑΦΝΙ – Η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΑΛΩΜΗΣ”

"... Είχα ξεχαστεί μπροστά στην ψηφιδογραφημμένη Γέννηση του Δαφνιού μια παραμονή Χριστουγέννων. Όλες αυτές οι τριανταφυλλένιες και μενεξεδένιες αποχρώσεις του Υμηττού, που τραγουδούν οι ποιητές μας ανθούσαν στους πλαστικούς λόφους, που αγκάλιαζαν με τόση τρυφερότητα το σπήλαιο. Η ελληνική φαντασία είχε διαλέξει το αττικό αυτό μοναστήρι για να δώσει το χαριέστερο έργο της μεσαιωνικής εικονογραφίας. Δεν θυμούμαι να χάρηκα τόσο πολύ μια Γέννηση στη ζωγραφική, της Ανατολής και της Δύσης, όσο αυτήν που στόλισε, στον ΙΑ΄ αιώνα, το Δαφνί μας. Η κλασσική ευαισθησία των Ελλήνων ξαναζεί σε όλες αυτές τις ευγενείς μορφές, που συνομιλούν με τόσο άνεση και διαλογίζονται με τόση γαλήνη.

Όλα τα πρόσωπα, που αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, τ’ αναγνώρισα με οδηγό το ποιητικό του κείμενο. «Τους ποιμένας φυλάσσοντας φυλακάς της νυκτός επί την ποίμνην αυτών, τους Αγγέλους δοξολογούντας και λέγοντας της επί Γης ειρήνη, το Βρέφος στη φάτνη του, την Παρθένο και τον Ιωσήφ». Η μόνη προσθήκη ήταν των δύο ζώων. Προερχόταν όμως από μια προφητεία του Ησαΐα. «Έγνω βους τον κτησάμενον και όνος την φάτνην του κυρίου αυτού» (Κεφ.Α’ 3).

Στην αριστερή γωνία της ημικυκλικής κόγχης το ψηφιδωτό ήταν κατεστραμμένο. Ζήτησα να συμπληρώσω το κενό του με πλαστικά στοιχεία του θεοκριτικού τοπίου.

Γεώργιος Σεφέρης "Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ – Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ & Ο ΑΓΙΟΣ ΒΑΚΧΟΣ"

 

[Γεώργιος Σεφέρης - Αναστάσιος (ΤΑΣΟΣ) Αλεβίζος, 1979, Εθνική Πινακοθήκη] 

 ******

Ο Γεώργος Σεφέρης (1901 – 1971) και το “...κατάμαυρο στόμιο της σπηλιάς της εκκλησίας του Δαφνίου…”

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ – Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ & Ο ΑΓΙΟΣ ΒΑΚΧΟΣ

Ο Γεώργιος Σεφέρης διπλωμάτης και ποιητής, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας (1963) ήταν ένας από τους πολλούς¹ ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών που επισκέφτηκαν τη Μονή Δαφνίου και που έκαναν αναφορά στο έργο τους.

(1- Ενδεικτικά λογοτέχνες: Κωνσταντίνος Καβάφης, Νίκος Καζαντζάκης, Εμμανουήλ Ροΐδης, Κοσμάς Πολίτης, Άγγελος Τερζάκης, Βιρτζίνια Γουλφ, Κρίστιαν Άντερσεν, Φραντσέσκο Περιλλά, Χένρι Μίλλερ κ.ά. - δεν αναφέρω τους ζωγράφους, φωτογράφους, ερευνητές, αρχαιολόγους, ανασκαφείς, περιηγητές κ.ά).

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Στο έργο του ΔΟΚΙΜΕΣ, τόμος πρώτος, και στο κεφάλαιο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, εμβόλιμα και όχι ως κύριο θέμα, ο Γιώργος Σεφέρης “δεν περιγράφει την παράσταση της Γέννησης του Χριστού ως αρχαιολόγος ούτε την ερμηνεύει ως θεολόγος ή ανθρωπολόγος²…” αλλά κάνει μια ιδιαίτερη αναφορά για το “κατάμαυρο στόμιο της σπηλιάς, το πιο μαύρο χρώμα που είδα ποτέ μου…” που αξίζει την προσοχή μας:

Το "κωδωνοστάσιον" (καμπαναριό) της Μονής Δαφνίου - Κατεδαφίστηκε με τις επισκευές, μετά το σεισμό του 1889 | Περιγραφές Γ.Λαμπάκη | Οι σεισμοί 1886, 1889, 1894, 1981,1999, 2019

ΕΙΚΟΝΑ-1: Ίσως η πρώτη αποτύπωση της Μονής Δαφνίου. Έτος1842 Ντακεροτυπία ή  Δαγκεροτυπία (πρώτη μορφή φωτογραφίας): Philibert-Joseph Girault de Prangey. (1804 - 1892). Βρίσκεται στο The Metropolitan Museum of Art [ΕΔΩ]. Μόλις και διακρίνεται το Κωδωνοστάσιο πίσω από το θόλο.

ΕΙΚΟΝΑ -2: Η δεύτερη απεικόνιση του καμπαναριού της Μονής Δαφνίου  είναι η ανωτέρω φωτογραφία (1850). Φαίνεται πολύ καθαρά το κωδωνοστάσιο (καμπαναριό) - στις μέρες μας δεν υπάρχει. Σύμφωνα με το παραπάνω σκίτσο, αλλά και τις επόμενες φωτογραφίες που ακολουθούν, το κωδωνοστάσιο  ήταν ηψηλότερο του θόλου του Καθολικού (εκκλησία της Μονής Δαφνίου).

Το κωδωνοστάσιο ήταν Φράγκικη προσθήκη, όπως και άλλα τμήματα, προεκτάσεις του Καθολικού. (Περισσότερα για το πως και γιατί κατεδαφίστηκε το καμπαναριό, μετά το σεισμό του 1889 στη συνέχεια)